XÂY DỰNG VÀ TỔ CHỨC LỄ HỘI - www.pbl.com.vn - Âm thanh ánh sáng Bà Rịa Vũng Tàu

Post Top Ad

Responsive Ads Here
XÂY DỰNG VÀ TỔ CHỨC LỄ HỘI

XÂY DỰNG VÀ TỔ CHỨC LỄ HỘI

Share This

Lễ hội là 1 bộ phận của phong tục: Phong tục, tập quán là một hệ thống các tập tục, thói quen sinh hoạt của cộng đồng được hình thành và ăn sâu vào đời sống xã hội, được mọi người công nhận và làm theo. Phong tục gắn với đạo lý uống nước nhớ nguồn là nguồn gốc ra đời của Lễ hội.
1. Khái niệm.       
        Lễ hội gồm hai phần: phần Lễ và phần Hội.   
- Lễ là những nghi thức được tiến hành nhằm đánh dấu hoặc kỷ niệm một sự kiện có ý nghĩa nào đó. Hội là dịp để vui chơi tổ chức cho đông đảo người dân tham gia, theo phong tục hoặc dịp đặc biệt.
       - Lễ hội là một hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng; diễn ra trên một địa bàn dân cư; trong một giới hạn không gian và thời gian nhất định, nhằm nhắc lại một sự kiện nhân vật lịch sử hay huyền thoại, đồng thời để biểu hiện cách ứng xử văn hóa của con người với thiên nhiên, với thần thánh và với con người trong xã hội…
        2. Nguồn gốc, tính chất, phân loại Lễ hội.
         - Lễ hội ở Việt Nam tồn tại đa dạng, phong phú dưới nhiều hình thức, nghi thức khắp 3 miền đất nước. Ước tính ở Việt Nam có đến gần 8000 lễ hội được tổ chức hằng năm.
        - Lễ hội có nhiều tình chất như tính thời gian, tính địa phương, tính hình thức (đóng mở chặt chẽ, diễn xướng dân gian). Về nội dung, Lễ hội mang tính chất tưởng niệm, tính cộng đồng (quần thể), tính tập trung triệt để và phổ quát rộng rãi, tính hoành tráng. Bản thân giữa Lễ và Hội trong một Lễ hội cũng có tính đối ứng (thiêng-thực, động-tĩnh, đạo-đời…). Ngoài các nghi thức chặt chẽ thì Lễ hội cũng còn mang tính đặc biệt ở chỗ hệ thống trò chơi dân gian đặc đắc, đa dạng (gắn với trí tuệ, sức mạnh, giải trí, tài ăn nói, nghề nghiệp), các trò diễn dân gian…
        - Có nhiều tiêu chí để phân loại Lễ hội Việt như phân theo mùa, phân theo lãnh thổ, phân theo tôn giáo, tín ngưỡng, hoặc tính chất (nghề nghiệp, nhân vật trung tâm, cuộc sống trong quan hệ với tự nhiên, cuộc sống trong quan hệ với xã hội).
       3Ý nghĩa văn hóa của lễ hội.
        + Lễ hội là một pho lịch sử phong phú, đa dạng, tích tụ những miền văn hóa về PHONG TỤC, TÍN NGƯỠNG, NGHỆ THUẬT, CÁC SỰ KIỆN LỊCH SỬ.        - Lễ hội là một tổ hợp vật chất, tinh thần, tái hiện quá khứ, mô tả hiện tại và thể hiện khát vọng tương lai.
-         Bảo tàng sống về các mặt sinh hoạt và các giá trị tinh thần dân tộc.
          - Lễ hội có sức sống, thuyết phục mạnh mẽ, hun đúc lịch sử hàng nghìn năm của dân tộc.
          - Bóc tách lễ hội ta thấy được lớp văn hóa sống động trầm tích và được lưu giữ qua suốt chiều dài lịch sử…
       + Lễ hội thỏa mãn nhu cầu TÍN NGƯỠNG và GIẢI TRÍ của nhân dân.
          - Thực hiện nghi lễ, con người tỏ lòng biết ơn với trời đất, thần linh, các anh hùng dân tộc.
          - Phần Lễ trong Lễ hội thể hiện sự cầu xin và ước vọng về mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống yên bình và hạnh phúc.
          + Trong Lễ hội, đời sống văn hóa được nâng lên trình độ cao.
          - Con người tham gia say mê, nhiệt tình vào các hoạt động lễ hội: trò chơi, văn nghệ.
          - Các trò chơi trong phần Hội phản ánh hiện thực và khát khao của cư dân nông nghiệp lúa nước (tài năng, trí tuệ, tâm hồn tinh tế, nhạy cảm…). => Cả một kho tàng TRÒ CHƠI DÂN GIAN hình thành từ đây.
          + Lễ hội mang ý nghĩa Cộng đồng và Cộng cảm sâu sắc.
      - Lễ hội cuốn hút tất cả mọi người tham gia và gắn kết họ lại với nhau trong niềm cộng cảm, tự hào về thôn quê, làng xóm, đất nước; chia sẻ cho nhau những câu chuyện thường ngày…
      - Con người đến với Lễ hội sống trong một không gian và thời gian khác hơn so với bình thường - có gì đó huyền ảo… Khi cầu nguyện họ dường như ở bên nhau cùng cầu mong cho mọi sự tốt đẹp, bỏ qua những vặt vãnh thường ngày.
      + Lễ  hội có ý nghĩa DÂN CHỦ, NHÂN BẢN và ĐỀ CAO GIÁ TRỊ THẨM MỸ sâu sắc
       * Dân chủ:
       - Lễ hội xuất hiện từ khi xã hội chưa có giai cấp và tiếp tục tồn tại trong xã hội  văn minh.
          - Trong Lễ hội, tất cả mọi ng đều được tham gia không phân biệt giai cấp đẳng cấp, mà bản chất Lễ hội vốn dĩ là vậy.
       - Tất cả được vui chơi, ăn uống, làm chủ, những khát vọng ngày thường bị hạn chế trong Lễ hội được thực hiện.
          * Nhân bản:
- Không khí trang nghiêm, hồ hởi của Lễ hội đã kích thích mọi tài năng, năng khiếu, ý chí vươn lên sự hoàn thiện, toàn mỹ.
- Lễ hội đem lại niềm phấn khởi, “vui như hội”. => Ước mơ, khát vọng tốt đẹp của nhân dân, ý chí cá nhân.
          * Thẩm mỹ:
- Các loại hình nghệ thuật phong phú đặc sắc: tạo hình dân gian, nghệ thuật biểu diễn dân gian (rối nước)…
 - Sáng tạo ra những giá trị nghệ thuật mới đầy chất thẩm mỹ.
       + Lễ hội mang ý nghĩa bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa bản địa chống sự đồng hóa về mặt văn hóa (đặc biệt là thời Bắc thuộc), góp phần sức mạnh cho dân tộc bảo vệ độc lập.
4Tính tích cực, hạn chế của Lễ hội.
Tích cực:
       - Lễ hội là một pho lịch sử phong phú, đa dạng, tích tục những miền văn hóa về PHONG TỤC, TÍN NGƯỠNG, NGHỆ THUẬT, CÁC SỰ KIỆN LỊCH SỬ.
-  Lễ hội thỏa mãn nhu cầu TÍN NGƯỠNG và GIẢI TRÍ của nhân dân.
       - Trong Lễ hội, đời sống văn hóa được nâng lên trình độ cao.
       - Lễ hội mang ý nghĩa Cộng đồng và Cộng cảm sâu sắc.
       - Lễ hội có ý nghĩa DÂN CHỦ, NHÂN BẢN và ĐỀ CAO GIÁ TRỊ THẨM MỸ sâu sắc.
       - Lễ hội mang ý nghĩa bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa bản địa chống sự đồng hóa về mặt văn hóa (đặc biệt là thời Bắc thuộc), góp sức mạnh cho dân tộc bảo vệ độc lập.
         Hạn chế:
- Lễ hội ngày càng nhiều (hơn 8000 lễ hội, nhà nhà làm lễ hội, tỉnh tỉnh làm lễ hội). => Không xác định được giá trị văn hóa.
- Yếu tố kinh tế, thương mại hóa lễ hội.
- Năng lực tổ chức của nhà chức trách kém, dẫn đến tàn phá lễ hội.
 - Mê tín dị đoan (giải oan chùa Hương, ấn đền Trần…)
 - Sử dụng chữ “Lễ hội”một cách bừa bãi, không đúng chỗ; thế nào là Festival, thế nào là Lễ hội.
5Tính chất của nghệ thuật trình diễn trong Lễ hội.
       a. Tính chất tổng hợp:
          Một cuộc trình diễn đại chúng chuyên đề sân khấu hoá, nó sử tổng hợp rất nhiều “Những điều kiện thiết kế ” là phương tiện để xây dựng nên những cảnh tượng và hình trạng nhằm thể hiện, tạo dựng nên nghệ thuật của cuộc trình diễn, mà trong đó con người chỉ là điều kiện thiết kế đặc biệt.
        b. Tính chất đại chúng:
        Tính chất đại chúng ở đây có nghĩa là một tập thể người có tổ chức cao và nghiêm ngặt như tính tập thể trong nghệ thuật sân khấu. Nhưng về mặt sáng tạo thì nó không bằng tính tập thể sân khấu. Tập thể ở đây không phải là tập thể nghệ sỹ mà là tập thể công chúng, trong đó có khi có cả diễn viên của các loại hình nghệ thuật như: ca, múa, nhạc, kịch, múa rối v.v. được tổ chức lại để thực hiện trình diễn và thưởng thức cuộc trình diễn.
        c. Tính chất sân khấu hoá :
           Một cuộc trình diễn chuyên đề sân khấu hoá, không phải là biến vấn đề thành tác phẩm sân khấu để trình diễn trên sân khấu cho công chúng xem, mà là một vấn đề, một sự kiện, thậm chí một khái niệm… được kịch tính hoá và biểu diễn hoá theo những nguyên tắc của nghệ thuật sân khấu (mượn một số ngôn ngữ của nghệ thụât sân khấu để trình diễn).
        d. Ngôn ngữ của nghệ thuật trình diễn Lễ hội đại chúng:
Ngôn ngữ của Lễ hội trình diễn, Lễ hội đại chúng là những cảnh tượng và hình trạng được tạo nên bởi những tư thế, động tác (Không bao hàm hành vi, cử chỉ, thái độ), đạo cụ phục trang, tranh, ảnh, tượng, khẩu hiệu, pa nô, áp phích, âm nhạc, hát, lời thuyết minh, lời dẫn, lời bình, ánh sáng, tiếng động, màu sắc, đội hình, mảng, tuyến... và những biện pháp kỹ thuật khác.
Tất cả những phương tiện trên được huy động, vận dụng để xây dựng nên những cảnh và hình trạng, nhằm biểu hiện nội dung và không khí của cuộc trình diễn, thuật ngữ chuyên môn gọi là “những điều kiện thực tế”.
Chú ý: Tính chất trình diễn biểu hiện, biểu đạt đồng loạt (nhất loạt) không liên quan đến thể nghiệm hoặc thể hiện. Yêu cầu nghệ thuật ở đây là thành thục, đồng loạt, nhất loạt, và đều tắp.
·        Tính chất hội hè, hoành tráng.
·        Tính quần chúng và không chuyên nghiệp.
·        Tính ngẫu hứng tập thể và dây chuyền.
·        Hiệu quả không khí quyết định sự thành công của cuộc trình diễn.
Tóm lại: Hình tượng nghệ thuật của trình diễn đại chúng được xây dựng nên bởi cảnh tượng và hình trạng.

PHƯƠNG PHÁP XÂY DỰNG VÀ TỔ CHỨC MỘT LỄ HỘI
          1. Xây dựng kịch bản.
            Trước đây không có bộ phận này (Người xưa không ghi kịch bản lễ hội thành văn bản, nhưng họ lại ghi công phu vào óc của mình). Nhưng đối với việc tổ chức Lễ hội đại chúng ngày nay thì rất cần. Thành viên là những người hiểu biết văn hoá địa phương và những người được huấn luyện nghề nghiệp biên kịch lễ hội quần chúng. Bộ phận này họp lại dưới sự chủ trì của tổng chỉ huy lễ hội, để trao đổi thống nhất chủ đề, biện pháp thể hiện rồi giao cho vài người chấp bút thành kịch bản.
            Kịch bản lễ hội là một loại văn bản biên kịch bằng văn xuôi về nội dung lễ hội đã được sân khấu hoá, nó diễn đạt chủ đề tư tưởng của Lễ hội; Nó trình bày chi tiết và trình tự những gì diễn ra trong Lễ hội, dữ liệu những yêú tố chính - phụ, các loại hình nghệ thuật như âm thanh, ánh sáng, cứu hoả, y tế,... để đảm bảo cho hiệu quả của Lễ hội, và hành động hội của quần chúng. Trong kịch bản còn chuẩn bị cả các yếu tố tâm lý, giáo dục đảm bảo cho thành công của Lễ hội. Kịch bản lễ hội đại chúng cần phải viết thật cụ thể, có căn cứ khoa học, có cứ liệu lịch sử, và không nên viết quá dài, khó theo dõi, và khó thực hiện.
            Phần cuối kịch bản cần đề cập bằng lời, bằng văn bản, vẽ sơ đồ, bản vẽ mẫu, các hướng dẫn về kỹ thuật cho không gian hội. Các loại nhạc cụ, ánh sáng, âm thanh, chiêng, trống, loa, micro… cần được viết và cụ thể hoá trong kịch bản.
         2 Trình tự tổ chức và thực hiện Lễ hội.
         Bước 1: Chọn và duyệt kịch bản lễ hội đại chúng. Kịch bản sau khi được thống nhất phải đảm bảo các yếu tố về: Tính chất (dân tộc và hiện đại), ý nghĩa (giáo dục và truyền thống ), nội dung (cần dược soạn thảo thật cụ thể, chi tiết, có hệ thống từng cảnh của hoạt động Lễ hội).
Bước 2: Chọn địa điểm:
           Không gian Lễ hội gắn với di tích lịch sử phù hợp với ý nghĩa ngày hội. Bố cục không gian trong Lễ hội: Nơi chuẩn bị tập kết quần chúng, nơi rổ chức nghi lễ với những nơi trang trí khánh tiết như: cờ, tượng, bục, nơi đặt hoa, nơi đại biểu ngồi, vị trí của khối quần chúng... (Trong kịch bản lễ hội cần xác định rõ địa điểm lễ hội, cần có bản vẽ sơ đồ kèm theo, các ký hiệu phân định nơi làm lễ, nơi diễn xướng, nơi tổ chức các trò chơi, vị trí các đội hình diễu hành, hướng các đội hình khi ra về, kể cả phương án bảo vệ, phòng cứu hoả khi xảy ra sự cố bất trắc).
Bước 3: Chọn thời gian tổ chức Lễ hội:
          Phần này xác định ngày, giờ Lễ hội (thường là ngày kỷ niệm, ngày lễ đã được công nhận). Cũng cần nêu rõ những ngày chuẩn bị, tập dượt, tổng duyệt. Giờ tập trung (tập kết) giờ khai mạc phần “Lễ ”các nghi lễ trọng thể. Phần “Hội” (các hoạt động hội) diễn xướng và sân khấu hoá, giờ diễu hành quần chúng, giờ chiêu đãi liên hoan, ẩm thực (nếu có).
Bước 4:  Thành lập một ê kíp làm việc:
- 01 tổng chỉ huy (phụ trách chung có trách nhiệm điều hành tổng thể chương trình lễ hội để đảm bảo cho lễ hội đảm bảo kết quả).
- Bộ phận giúp việc: Làm theo yêu cầu của kịch bản mà tổng chỉ huy lễ hội điều hành: khâu trang trí, khâu hướng dẫn các nghệ nhân và quần chúng tham gia lễ hội nắm được ý đồ trình diễn. Muốn tổ chức được một chương trình lễ hội tốt cần phải có một ê kíp đoàn kết và thống nhất và quyết tâm rất cao.
          Bước 5: Duyệt chương trình và tiến hành Lễ hội.
Sơ duyệt: Duyệt lại tất cả các mục, các phần làm riêng lẻ (làm sao cho có khoa học tuần tự để sau này phối hợp với nhau cho hài hoà và khéo léo). v
Tổng duyệt: Chạy tổng thể chương trình để cho các cấp lãnh đạo góp ý chung (cách ngày trình diễn lễ hội từ một đến hai ngày để chỉnh sửa cho phù hợp với ý nghĩa và nội dung lễ hội).
KẾT LUẬN
     Lễ hội là một yếu tố văn hoá quan trọng, trong đời sống xã hội loài người. Ngay khi sinh ra loài người thì đã xuất hiện những yếu tố đó, đã được phát triển liên tục qua các thời đại lịch sử và nhất định sẽ tiếp tục phát triển trong thời kỳ hiện đại. Khi chúng ta đang thực hiện những nhiệm vụ trọng đại và thiêng liêng bảo vệ, xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, Lễ hội muốn trở thành truyền thống, điều cốt lõi là phải đựơc duy trì thường xuyên, khai thác yếu tố dân gian, bổ sung để hoàn chỉnh năm này qua năm khác. Thế hệ này qua thế hệ khác, Lễ hội trở thành máu thịt của quần chúng nhân dân, của dân tộc.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Post Bottom Ad

Responsive Ads Here